Mijn moeder

Vervolg van de zoektocht naar de voetsporen van mijn vader.

Mama-en-ikBij mijn intensieve zoektocht naar voetsporen van mijn vader, loop ik de kans dat je denkt dat ik niets met mijn moeder had. Integendeel.
Omdat mijn vader zo jong overleed, bleef mijn moeder achter met haar grote verdriet en met mij. Ik had net mijn eerste verjaardag gehad,  mijn moeder was 33 en mijn vader zou een week later 28 geworden zijn.
Ja, mijn vader was 5 jaar jonger dan mijn moeder. Ik weet ook dat ze al met elkaar omgingen toen ze 19 en 24 waren. Dat blijkt uit ansichtkaarten die ze elkaar in 1935 stuurden. Ze trouwden in 1942, in 1943 kwam ik en in 1944 overleed mijn vader.

Mijn moeder heeft nog geprobeerd de kost voor ons samen te verdienen met breiwerk voor mensen in de omgeving. Daarvoor had ze een aantal breimachines in huis gehaald. Het bracht niet genoeg op, en misschien voelde mijn moeder zich verloren in het dorpje waar ze terechtgekomen was: Oostwold, Westerkwartier. Haar ouders woonden in Emmen, en van haar broers en zussen (10 in totaal), woonde de dichtstbijzijnde met zijn gezin in Enumatil, toch al gauw drie kwartier lopen.

We gingen inwonen bij opa en oma, de ouders van mijn moeder. Ik heb altijd gezegd dat we vandaar verhuisden naar Emmen toen ik 4 was, maar ik begon er steeds meer aan te twijfelen. Die twijfel is nu over. Bij het zoeken in de nagelaten correspondentie, vond ik iets anders: de Distributie Stamkaarten van mijn moeder, met nog een paar bonnen. Al vaak in handen gehad en nagedacht over de armoede van toen.

Datum StamkaartNu keek ik er ineens op een andere manier naar. Ik keek gedetailleerd naar alle kriebeltjes die er op geschreven waren. De exacte datum van overschrijving naar Emmen: 27-2-’48! Ik was dus inderdaad nog 4 toen we verhuisden!

Handwerkkastje

Een deel van mijn archief met familie-aangelegenheden bewaar ik in het handwerkkastje, dat mijn vader voor mijn moeder heeft gemaakt. Voor mij is dat meer dan een nuttig meubelstuk: een symbool van de band tussen mijn vader en mijn moeder. Het is een van de weinige door mijn vader gemaakte dingen die nog over zijn. De salontafel en mijn kinderstoel zijn ten prooi gevallen aan houtworm. De keukentafel is aan intensief gebruik bezweken.
WiegMijn wieg heb ik onlangs gedemonteerd. Ook mijn kinderen hebben daar hun eerste levensfase in gelegen. De wieg moest plaatsmaken wegens ruimtegebrek en was niet meer geschikt voor verder gebruik. Ik vond dat hij alleen door mij mocht worden gedemonteerd.

Mozaiek

Het tripex-mozaïek van het bovenblad van het handwerkkastje sluit na meer dan 65 jaar nog perfect!

In dat kastje hervond ik het trouwboekje van mijn ouders bovenop een oud blikken doosje van het merk “De Zaaier, 10 sigaren Crisis”. Dat lag er altijd, maar ik wist niet meer wat er in zat. Wel wel, MIJN Distributie-stamkaarten! En net als bij mijn moeders stamkaarten, waren er nog een flink aantal bonnen over voor “Visch”.

Stamkaarten

Nu lijkt het weer alsof ik het alleen maar over mijn vader heb. Mijn moeder is haar hele leven mijn vader blijven ademen. Ze heeft mij opgevoed in de geest zoals ze dacht dat mijn vader gewild zou hebben, maar nu ik daar van afstand naar kan kijken, heeft ze er heel veel van zichzelf en haar eigen achtergrond ingestopt.
Totdat ze hertrouwde (ik was toen 14), besprak ze heel veel met mij. Nee, niet alsof ik een volwassene was, maar ze nam me wel serieus.
Daarna liep het al vrij snel spaak tussen mij en haar nieuwe partner. Als ouders moet je één lijn trekken, maar in het begin heeft ze niet doorgehad hoe de dingen liepen. Ik denk dat ze daar nooit goed raad mee heeft geweten. Zij is voor elk van zijn 9 kinderen meer moeder geweest dan hij voor mij vader is geweest. Ze heeft haar best gedaan mij niet voor te trekken bij de anderen, hoogstens iets gecompenseerd wat mij werd onthouden.
Door alle stormen en onweersbuien heen, zijn mijn moeder en ik elkaar nooit echt kwijtgeraakt. In haar laatste levensfase had ze kanker. Zolang ze thuis was, durfde ik haar niet meer te bezoeken. Ik kon, ondanks onze verschillende blik op de wereld, heel goed met haar praten. Het probleem was, dat de ouwe heer zich er altijd mee bemoeide en ruzie zocht als ik iets ter sprake bracht wat hem niet aanstond.
Als ik bijvoorbeeld een denkbeeld van een bekende filosoof vertelde aan mijn moeder, ging hij daar dwars tegenin, en beweerde dat hij alle grote filosofen gelezen had. Maar hij wist geen enkele naam van een filosoof te noemen…
Zo werd elk gesprek met mij een veel te zware belasting voor mijn moeder, terwijl ze zo graag met me praatte. En haar alleen thuis te treffen was vrijwel onmogelijk.

Ik heb daar nog steeds verdriet van, en twijfel of ik toen de goede keuzes heb gemaakt. Aan de andere kant wist ik haar, in de fase dat ze niet meer alles zelf kon doen, goed verzorgd door enkele andere kinderen.
En ik heb de troost dat ik bij haar was toen ze overleed. Ik zat naast het ziekenhuisbed en bevochtigde haar lippen met een wattenstaafje, zoals zij naast mijn bed gezeten had toen ik bijkwam uit de narcose na mijn zware operatie op 12-jarige leeftijd.
Ze overleed in de vroege ochtend op de dag van haar 71ste verjaardag.

Mijn moeder werd al in de krant vermeld voordat ze een naam had.

Advertentie-1911

De brief waarmee haar grootouders hun felicitaties overbrachten is er ook nog. Het zal nog een flinke klus worden om die correct uit te typen: wat een lastig handschrift!

Brief-1911

Ik weet zeker dat mijn moeder haar keuzes gemaakt heeft met de beste bedoelingen. Ze kwam uit een hecht, groot gezin. Dat wou ze mij ook geven, maar de eerste grote klap was het overlijden van mijn vader.
Later moet dat tweede huwelijk heel anders geworden zijn dan wat zij er van verwacht had, en dat lijkt mij een eufemisme. Toch heeft ze zich volledig ingezet om er het beste van te maken. Wat dat betreft stond het gebod: “Wat de Heer heeft samengebracht, zal de mens niet scheiden”, haar in de weg om te kiezen voor een beter leven.

1936-1962

Mijn moeder zal bij mij zijn zolang ik leef, en dat ik minder over haar schrijf dan over mijn vader, komt domweg omdat ik heel veel van haar leven heb meegemaakt en zij veel vanzelfsprekender voor mij is. Ik hoef haar niet te ontdekken door overgeleverde correspondentie, ook al leer ik daar nieuwe feiten uit. Voor mij bestaat ze gewoon, en is gewoon een mens. Een net zo bijzonder mens als mijn vader, maar zo vertrouwd…

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Zoektocht naar voetsporen van mijn vader. Bookmark de permalink .

5 reacties op Mijn moeder

  1. Gelkinghe zegt:

    Dat handschrift komt mij niet zo moeilijk voor. Mocht je er niet uitkomen…

    Overigens zou ik graag een scan willen van die sigarendoos РDe Zaaier was namelijk een merk van de co̦peratieve sigarenfabriek De Pionier aan het Damsterdiep waarover ik nog steeds eens een logje wil schrijven.

  2. Dwarsbongel zegt:

    @Gelkinghe: 1) Dit deel is het leesbaarste van de brief… 2) De doos is tamelijk roestig, maar ik zal het proberen.

  3. Ik ben ontroerd. Je moeder heeft zeker geen gemakkelijk leven gehad; eerst het verlies van haar man’jouw vader em later schipperen tussen jou en de andere kinderen. Als zelf moeder zijnde van maar twee kinderen weet ik hoe moeilijk dat is.
    Toch heel goed dat je zo veel hebt kunnen terugvinden.
    Liefs Th.

  4. Dwarsbongel zegt:

    @Thérèse: Het schipperen tussen mij en de andere kinderen viel wel mee; schipperen tussen mij en die man was een groot probleem!
    Ook zijn eigen kinderen zijn er niet ongeschonden vanaf gekomen, maar ik begon er aan met een heel andere voorgeschiedenis van “waarden en normen”.

  5. Pasula zegt:

    Wat een prachtig stuk.. de herkenbaarheid van het stukje dat je haar bezocht en met haar wilde praten maar geen privacy kreeg.. ik kreeg er kippevel van.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s