Het huis van mijn vader (1)

Vervolg van de zoektocht naar voetsporen van mijn vader.

Papa_en_ikNou ja, mijn geboortehuis. Ik denk dat mijn vader, bouwkundig opzichter, het gehuurd had, misschien met het idee om het later te kopen. Of, zoals zijn vader, uitvoerder, later zelf een huis te bouwen. Het huis stond in een klein, stil dorp, middenin de regio waar hij werk gehad heeft, en niet al te ver van zijn geboortedorp.
Dit hiernaast is de enige foto waar mijn vader en ik samen op staan. Minder dan een jaar later was hij er niet meer. Op de achtergrond de schuurtjes, die in deel 2 aan de orde komen.

Als bouwvakker werkte hij steeds op een andere plaats, te beginnen vanuit net ouderlijk huis in Hoogkerk-Vierverlaten. Ik heb weinig concrete informatie aan welke projecten hij gewerkt heeft. Wel heb ik een aantal foto’s van projecten waarbij hij waarschijnlijk betrokken is geweest.

Bouwwerken

En ik heb correspondentie uit 1941, waaruit blijkt dat hij betrokken was bij het bouwen van een aantal bruggen bij Hurdegaryp; dat was dus vóór zijn trouwen.
Dat waren betonnen bruggen, en dat zou in verband gebracht kunnen worden met het bedrijf waar opa ook werkte en zelfs aan de rand van het bedrijfsterrein woonde. Dat bedrijf heeft in de loop der jaren veel naamsveranderingen ondergaan. In mijn herinnering is de oudste naam Kool & Wildeboer, daarna kwamen o.a. Betonbouw, ABEX, en tegenwoordig HIBEX; kijk bij Gelkinghe.

Bij het zoeken naar informatie over Kool & Wildeboer vond ik dat aan die naam nog een smet kleeft uit de tweede wereldoorlog: het bouwen van bunkers voor de Duitse bezetter. Het resultaat daarvan is nog te zien: o.a. de grote bunker de Wassermann op Schiermonnikoog. Ik ben later vaak op Schiermonnikoog en op de Wassermann geweest. De bunker is nu weer inwendig toegankelijk gemaakt.

Vult dit een gat in het verhaal over mijn vader? Ik heb een vage herinnering, dat mijn moeder vertelde dat mijn vader moest werken voor de Duitse bezetter. Als er dan Duitsers kwamen kijken hoe het werk vorderde, was mijn vader bijvoorbeeld een hamersteel aan het maken, “omdat hij zó hard gewerkt had dat zijn hamersteel kapot gegaan was”.Voor het bouwen van de bunkers werden veel bouwvakkers van de vaste wal gehaald. Het zou niet onlogisch zijn dat mijn vader toen bij Kool en Wildeboer werkte. Er zijn op die manier meerdere mensen gevrijwaard van de Arbeitseinsatz in Duitsland.

Hoe de houding van mijn vaders familie tegenover de Duitse bezetter was, heb ik nooit besproken gehoord, maar de familie zat stevig in de Anti-Revolutionaire hoek. Opa’s werkgever, Wildeboer, zat 23 jaar voor de ARP in de Gemeenteraad. Opa heeft bij mij veel later nog wel eens de indruk gewekt nog steeds min of meer in angst te leven voor “de Bolsjewieken“.

De jongste broer van mijn vader moet ondergedoken zijn geweest in het ouderlijk huis, om te ontkomen aan Duitse tewerkstelling. Als de kust veilig was, maakte hij dingen als schemerlampjes van triplex, waar hij de Nederlandse leeuw uit figuurzaagde en dan kwam er doorschijnend oranje papier achter. De ruimte waar hij zich verstopte heb ik later nog wel eens gezien. Dat is nog eng genoeg geweest, want geallieeerde vliegtuigen hebben het nabijgelegen treinstation beschoten, met als resultaat kogelgaten in het dak van het huis en mijn oom’s schuilplaats. Over de andere twee broers ken ik geen enkel verhaal uit die tijd, en ik kan het ze ook niet meer vragen.

Mijn eerste bezoek aan Schiermonnikoog was als “bleekneusje” in vakantiekoloniehuis “Elim”. Dat moet ergens tussen 1950 en 1956 geweest zijn. Had mijn moeder een keus tussen koloniehuizen? Koos ze voor Schiermonnikoog omdat…?

Mijn oom (tweede van de broers) heeft later tegenover mij dat verhaal van de hamerstelen ontkend, maar dat gebeurde op een manier die mij niet helemaal overtuigde. Was dat omdat hij geen smet op mijn vader, zijn “voorbeeldbroer”, duldde? Of had ik blind vertrouwen in het verhaal dat ik mij van mijn moeder herinnerde?

Maar goed, de bunkers werden gebouwd in 1940, en mijn ouders trouwden in 1942, op 28 mei. Toen zullen ze in mijn geboortehuis zijn gaan wonen. Mijn vader heeft dus slechts 2 jaar, van 28 mei 1942 tot 14 mei 1944, met aftrek van verblijf in het ziekenhuis, plezier van dat huis gehad.
In 1943 werd ik geboren, en dit lijstje, dit deel meest in het tekenaarshandschrift van mijn vader, geeft aan dat ik voorspoedig groeide.

Gewichtlijstje6wk

Onlangs ontdekte ik de preciese datum van de verhuizing van mijn moeder en mij vanuit mijn geboortehuis, via een bewaard gebleven Distributie Stamkaart van mijn moeder. Toen bleek te kloppen wat ik altijd gedacht heb, dat ik vier was bij die verhuizing.
Dat is inmiddels ruim 62 jaar geleden. Toch herinner ik me het een en ander van dat huis en die omgeving. Niet zo lang voordat dat niet meer kon, heb ik met mijn moeder doorgenomen wat er nog klopte van mijn herinneringen. Dat is nu ook alweer zo’n 30 jaar geleden.

Ik had de slaapkamer boven, aan de voorkant van het huis, in herinnering als een licht geschilderde kamer met een bedstee onder het schuine dak aan de linkerkant als je de kamer binnenkwam. Dat klopte met haar herinnering.
Je kwam in die kamer over een grote, open zolder met een bruinige, blankhouten vloer.Het was in en vlak na de oorlog. Op die zolder lagen zoete appels te drogen (om stamppot van te maken: “haite bliksem“). In een hoek hingen zelfverbouwde tabaksbladeren te drogen.

Wij woonden in het westelijke gedeelte van dat huis, in het andere gedeelte een gezin met twee kinderen. Wij hadden de beschikking over een voorkamer, een woonkeuken en een achterhuis met stenen vloer. Daar was een aanrecht met blauw geverfde kastjes en een pomp.
De trap naar de zolder, ook blauw, was in dat achterhuis; het is de eerste trap waar ik geconfronteerd werd met de zwaartekracht. Het was gelukkig maar een paar treden. Wat ik me ook herinner is, dat ik daar een keer omgevallen ben met de kinderstoel die mijn vader voor me gemaakt had. Ik duwde me met mijn voeten af tegen het aanrecht, tot ik de balans verloor.

Breimachines

In de voorste kamer beneden had mijn moeder een aantal breimachines (foto’s: Audax Textielmuseum Tilburg) opgesteld op blankhouten tafels. Verschillende machines voor verschillende soorten breiwerk, onder andere een rondbreimachine. Daarmee probeerde ze de kost te verdienen nadat mijn vader was overleden. Of misschien was ze daar al eerder mee bezig, om het gezinsinkomen te verruimen, want het was oorlogstijd, bedenk ik me nu. En dan kan het ook heel goed, dat mijn vader eigenhandig die tafels gemaakt heeft.

Wolhouder2488Eén hulpmiddel van mijn moeder’s breispullen heb ik nog. Onlangs heb ik de verbindingen voorzien van nieuwe touwtjes: de oude touwtjes waren aan ouderdom ten prooi. Hiermee bereidde mijn moeder de wol voor voor verdere verwerking, op spindels voor breimachines of bolletjes voor handwerk.

(wordt vervolgd)

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Zoektocht naar voetsporen van mijn vader. Bookmark de permalink .

4 reacties op Het huis van mijn vader (1)

  1. …ik heb het gelezen Gauke…

  2. Wat prachtig dat je nog zo veel terug hebt kunnen vinden, maar het blijft natuurlijk iets heel droevigs.
    Vooral die tekst bij die foto: dit is de enige foto waar mijn vader en ik samen opstaan.

  3. kim zegt:

    hoi ik heb pas ook zo een brijmachiene gevonden op een zolder
    deze is gemaakt in luik en staat op een gietijzeren voet kun jij mss zeggen waar ik meer info kan vinden over deze machines
    hoeveel zoiets nog waard is enzo
    deze is in zeer goede staat

  4. Dwarsbongel zegt:

    @Kim: Ik heb niet zoveel actuele kennis van breimachines. Probeer het eens bij het Audax Textielmuseum in Tilburg; de link staat in de tekst van mijn verhaal. Misschien is het handig als je dan een foto meestuurt met zoveel mogelijk gegevens, zoals het merk, type- en serienummer.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s